Herman Melville'in "Katip Bartleby" adlı kısa öyküsü, Amerikan edebiyatının önemli eserlerinden biridir. Öykü, Wall Street'te bir avukatın ofisinde geçen, Bartleby adlı bir katibin sıra dışı ve gizemli davranışlarını konu alır. Bartleby, başlangıçta oldukça çalışkan ve verimli bir katip olarak işe başlar. Ancak zamanla, "Yapmamayı tercih ederim" ifadesini tekrarlamaya başlar ve her türlü görevi reddeder. Bu durum, hem ofis çalışanları hem de okuyucu için bir merak ve anlaşılmazlık unsuru yaratır. Öykünün teması, insanın özgür iradesi, yabancılaşma, modern toplumda bireyin konumu ve anlam arayışıdır. Melville, Bartleby karakteri aracılığıyla, bireyin toplumsal normlara ve beklentilere karşı duruşunu, pasif direnişini ve varoluşsal sorgulamalarını ele alır. Öykü, aynı zamanda, kapitalist sistemin insan üzerindeki etkilerini ve iş hayatının monotonluğunu da sorgular. Bartleby'nin "Yapmamayı tercih ederim" ifadesi, sadece bir görev reddi değil, aynı zamanda hayatın anlamsızlığına ve varoluşsal boşluğa karşı bir başkaldırıdır. Öyküdeki diğer karakterler, Bartleby'nin davranışları karşısında şaşkınlık, öfke, endişe ve sonunda acıma gibi farklı duygular yaşarlar. Avukat, Bartleby'ye karşı hem bir sorumluluk hisseder hem de onun gizemli ve anlaşılmaz davranışları karşısında çaresiz kalır. Öykü, aynı zamanda, insan ilişkilerinin karmaşıklığını, empati eksikliğini ve iletişimsizliği de gözler önüne serer. "Katip Bartleby", sembollerle yüklü bir eserdir. Bartleby'nin yalnızlığı, ofisin kasvetli atmosferi, duvarlar ve pencereler gibi unsurlar, öykünün derin anlamlarını destekler. Öykü, farklı yorumlara açık olmasıyla da dikkat çeker. Bazı okurlar Bartleby'yi pasif direnişin sembolü olarak görürken, bazıları onu depresyon veya ruhsal bir rahatsızlık yaşayan biri olarak değerlendirir. Hedef okur kitlesi, edebiyatseverler, felsefeye ilgi duyanlar ve insan doğası üzerine düşünen herkes olabilir. Öykü, derin anlamları ve evrensel temalarıyla her yaştan ve her kesimden okuyucuya hitap eder. Benzer kitaplar arasında, Franz Kafka'nın "Dava"sı, Albert Camus'nün "Yabancı"sı ve Fyodor Dostoyevski'nin "Yeraltından Notlar"ı sayılabilir. Bu eserler de, bireyin toplumla çatışması, yabancılaşma ve varoluşsal sorgulamalar gibi benzer temaları işler. "Katip Bartleby", kısa olmasına rağmen, edebiyat dünyasında derin izler bırakmış, birçok farklı alanda (felsefe, psikoloji, sosyoloji) tartışmalara yol açmış ve günümüzde de popülerliğini koruyan bir başyapıttır.

Herman Melville, 1 Ağustos 1819'da New York'ta doğmuş, 28 Eylül 1891'de yine New York'ta ölmüş Amerikalı bir romancı, kısa öykü yazarı ve şairdir. Amerikan edebiyatının en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilir. Melville'in yazım üslubu, zengin imgeler, sembolizm ve derin felsefi düşüncelerle doludur. Eserleri genellikle deniz teması, insan doğası, iyi ve kötü arasındaki mücadele, varoluşsal sorgulamalar ve Amerikan toplumunun eleştirisi gibi temaları işler. Yazım tarzı, döneminin romantizm ve gotik edebiyat akımlarından etkilenmiş, aynı zamanda realizm ve modernizm akımlarına da öncülük etmiştir. Melville'in en bilinen eseri, 1851'de yayınlanan "Moby Dick"tir. Bu roman, bir balina avcısı olan Kaptan Ahab'ın beyaz balina Moby Dick'e karşı duyduğu intikam arzusunu konu alır. "Moby Dick", sadece bir macera romanı değil, aynı zamanda insanın hırsı, doğayla mücadelesi ve evrenin gizemleri üzerine derin bir alegoridir. Diğer önemli eserleri arasında "Typee" (1846), "Omoo" (1847), "Redburn" (1849), "White-Jacket" (1850) ve "The Confidence-Man" (1857) sayılabilir. Melville, yaşamı boyunca çeşitli zorluklarla karşılaşmıştır. Yazdığı eserler başlangıçta yeterince ilgi görmemiş ve maddi sıkıntılar yaşamıştır. Ancak, ölümünden sonra eserleri yeniden keşfedilmiş ve edebi değeri anlaşılmıştır. Melville'in eserleri, Amerikan edebiyatına önemli katkılar sağlamış, birçok yazarı etkilemiş ve günümüzde de okuyucular tarafından büyük bir ilgiyle karşılanmaktadır. Melville'in eserleri, genellikle derinlikli karakterler, sembollerle dolu anlatımlar ve felsefi sorgulamalarla doludur. Yazarı, Amerikan edebiyatının en özgün ve etkileyici seslerinden biri olarak kabul edilir. Melville, eserlerinde, insanın iç dünyasını, toplumsal sorunları ve evrenin gizemlerini keşfetmeye çalışmıştır. Melville, yaşamı boyunca denizcilik yapmış, bu deneyimlerini eserlerine yansıtmıştır. 19. yüzyılın ortalarında yaşamış olan Melville, Amerikan İç Savaşı öncesi ve sonrası dönemde Amerikan toplumunun değişimini ve dönüşümünü eserlerinde işlemiştir.